วิธีเลี้ยงและดูแลรักษาวัวชน

06.00 – 08.00 น. -นำวัวเดินออกกำลังกายระยะทาง 8-10 กิโลเมตร อาจจะสลับกับการให้วัววิ่งเหยาะๆบ้าง แต่ไม่ควรเกิน400 เมตร/ครั้ง โดยก่อนนำวัวออกจากบ้าน ควรใช้ผ้าชุบน้ำแล้วบิดให้หมาดๆเช็ดตัวเสียก่อนเป็นการวอร์มอัฟ กล้ามเนื้อ ควรนำวัวออกกำลังกายสัปดาห์ละ 6 วันเท่านั้น

08.00 – 08.30 น. - หลังการเดินออกกำลังกายแล้วต้องนำวัวไปแทงดินเพื่อเป็นการบริหารกล้ามเนื้อลำคอแล้วต่อด้วยให้วัวไปเคลียคลอกับวัวตัวเมียเพื่อเป็นการคลายเครียดและคึกคะนอง

80.30 – 09.30 น. -นำวัวมาผูกไว้ที่หลักแล้วกรอกน้ำตาลอ้อยผสมน้ำในอัตราส่วนน้ำตาลอ้อย2ช้อนโต๊ะผสมในน้ำ1กระบอกแล้วตามด้วยน้ำ6กระบอกแล้วนำหญ้าใส่ลังให้วัวกินจนถึงเวลา10.00 นาฬิกา(ถือเป็นการผ่อนคลายหรือวอร์มดาวน์วัวไปด้วย)

10.00. – 10.30 น. - อาบน้ำให้วัวโดยการล้างหน้าล้างตาก่อนแล้วฉีดใต้ท้องลูกอัณฑะตามด้วยทุกส่วนโดยแปรงถูตามลำตัวเป็นการนวดกล้ามเนื้อไปด้วยเสร็จแล้วเช็ดตัวให้แห้ง (ถ้าฝนตกหรืออากาศชื้นให้ลงขมิ้นและกรอกยาเขียวใหญ่นานๆสักครั้ง เพื่อป้องกันวัวเป็นหวัด)ขั้นตอนนี้ควรใช้เวลาประมาณ30 -40 นาทีต่อวัว1ตัว )

10.30 – 14.00 น. - นำวัวผูกไว้กลางแดดเพื่อฝึกความอดทนและทำให้กล้ามเนื้อแข็งแรงใช้เวลาประมาณ 3-4ชั่วโมง

14.00 – 16.00 น. - หลังจากเสร็จสิ้นจากการตากแดดให้นำวัวเข้าร่มให้ดื่มน้ำให้มากๆถ้าวัวดื่มน้ำน้อยให้กรอกรวมแล้วครั้งละ15 – 20 ลิตรแล้วใช้ผ้าชุบน้ำบิดหมาดๆ เช็ดตัวแล้วให้วัวกินหญ้าพักผ่อน

16.00 – 17.00 น.-นำวัวออกเดินเล่นพอเหงื่อซึมๆ ไป- กลับไม่ควรเกิน3 กิโลเมตร แล้วต่อด้วยการแทงดิน ดมตัวเมีย

17.00 – 18.00 น.-ให้วัวพักผ่อนหรือให้กัดกินหญ้าด้วยตนเองตามทุ่งนาถือเป็นการผ่อนคลายในตัวเอง

18.00 – 19.00 น.-ให้วัวกินหญ้าให้อิ่มและพักผ่อนอิริยาบถ

19.00 – 21.00 น.-ให้วัวได้ตากน้ำค้างในขั้นตอนนี้ให้ก่อไฟด้วยไม่ควรใช้ไม้ที่มีควันมากเพราะจะทำให้สูดดมสารพิษจากไม้ไปด้วยทำให้วัวขาดออกซิเจนควรใช้ถ่านไฟที่เผาแล้วมาก่อผิงไฟให้

21.00 – 06.00 น. - (วันใหม่)ให้วัวได้นอนโดยมีหญ้าใส่ไว้ในลังและนอนในมุ้ง

(การบำรุงกำลัง)1.การถ่ายพยาธินอกจากจะใช้วิธีการฉีดยาถ่ายพยาธิแล้วควรใช้สมุนไพรไทยประกอบด้วยมะเพ็ดลูกกรูดใบขี้เหล็กลูกยอย่านตาลหมอนเกลือยาดำผสมกับในอัตราส่วนพอสมควรดองเอาไว้3คืนแล้วกรอกให้วัวในช่วงเย็น3วัน2เดือนต่อครั้งจะทำให้วัวสมบูรณ์ขึ้น

2. การบำรุงกำลังควรให้กินไข่ไก่บ้านผสมน้ำผึ้งรวงในอัตราส่วนไข่ไก่บ้าน7ฟองน้ำผึ้งรวง2ช้อนโต๊ะ3วัน/ครั้งถ้าวัวถูกคู่2วัน/ครั้งในช่วงเย็น

3. น้ำมะพร้าวอ่อนควรให้กินบ้างเป็นการล้างสารพิษอาทิตย์ละครั้งน้ำมะพร้าวไม่ควรต่ำกว่า7ลูกต่อ1ครั้งถ้าช่วงถูกคู่ก่อนชน4วันกินวันเว้นวันในช่วงเวลาเสร็จสิ้นการตากแดด

4. การกินกล้วยน้ำว้ากล้วยน้ำว้ามีวิตามินหลายชนิด ควรให้กินบ่อยๆสัปดาห์ละ3 – 4 หวีทำให้วัวสมบูรณ์แต่ถ้าช่วงติดคู่ควรให้กินวันละ2 - 3ลูกก็พอเพราะจะให้วัวสมบูรณ์เกินไป(ปลักเนื้อ)

5. การฉีดยาบำรุงควรฉีด3 - 4 เดือนต่อครั้งเพราะถ้าฉีดบ่อยๆจะทำให้วัวแพ้ยาเมื่ออยู่กลางแดดลิ้นจะห้อยน้ำลายยืด

6. การฉีดยาบำรุงคอให้ฉีดก่อนชน1เดือน1เข็มและก่อนชน15วัน1เข็มจะให้วัวมีกล้ามเนื้อคอใหญ่และแข็งแรง

7. ควรใช้น้ำมันมะกอกลูบตามหน้าและคอโหนกเพื่อป้องกันแมลงวันและลิ้นตอมไต่

8. การใช้แคลเซี่ยมผงผสมน้ำให้ดื่มหลังจากตากแดดแล้ววันละ2 – 3 ช้อนโต๊ะ (ควรใช้แคลเซี่ยมที่มีคุณภาพดี)

9. การให้วัวกินหญ้าไม่ควรเป็นหญ้าในแปลงเดียวกันทุกวันเพราะวัวจะเบื่อควรเป็นหญ้าผสมหลายๆ ชนิดแต่ชนิดหลักควรเป็นหญ้าหวายเพราะมีโปรตีนสูงควรให้วัวกินอิ่มวันละ3 ครั้ง(3 พุง) คือ ก่อนตากแดด1พุงหลังจากตากแดด1 พุงและก่อนเข้านอน1พุง

(การซ้อมโคชน)

1. วัวใหม่ก่อนประกบคู่ชนควรซ้อมไม่ต่ำกว่า10 – 15 ครั้งเวลาการซ้อมอยู่ในระยะเวลา10 – 25นาทีโดยค่อยๆ เพิ่มเวลาขึ้นไปเรื่อยๆ25 วัน/ครั้ง

2. วัวชนมาแล้วก่อนประกบคู่ครั้งต่อไปควรซ้อม2 - 3 ครั้งแต่ละครั้งห่างกัน20 – 25 วันครั้งละ25 – 30 นาที

ข้อควรจำสำหรับการเลี้ยงโคชน

1. ห้ามตีวัวเพราะจะทำให้วัวกลัวคนเลี้ยงและเกิดความเครียดและอาจทำร้ายได้เมื่อคนเลี้ยงเผลอและเมื่อเวลาชนมีการใช้ไม้เกียจวัวอาจจะวิ่งหนีเมื่อคนเลี้ยงเข้าไปเกียจ

2. ห้ามนำวัวเดินออกกำลังโดยการไล่เวียนในแปลงนาเพราะอาจทำให้วัวเครียดและ ไม่สู้วัวตัวอื่นๆไปหมดควรพาเดินทางไกล

เรียบเรียงโดยน้าพิชญ์พัฒนาชุมชน

จัดพิมพ์โดยองค์การบริหารส่วนตำบลหัวตะพาน